Προσπάθεια κατευνασμού μπροστά στο αναπόφευκτο
Όταν ο Neville Chamberlain υπέγραφε στις 29 Σεπτεμβρίου του 1938 την περίφημη «Συμφωνία του Μονάχου» ουδόλως πίστευε ότι απλά εκχωρούσε περίοδο χάριτος στο Χίτλερ. Οι μετέπειτα εξελίξεις ανέδειξαν την λανθασμένη αντίληψη του για την ολοένα αυξανόμενη απειλή. Ο ίδιος μέχρι τέλους παρέμεινε υπέρμαχος μίας πολιτικής κατευνασμού η οποία απλά «έστρωνε το χαλί» στην Γερμανία.
Εκείνη την περίφημη ομιλία της 30ης Σεπτεμβρίου στο Λονδίνο, με το τσαλακωμένο χαρτί στο χέρι θύμισε η παρουσία του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ στρατηγού κ. Χούπη στη Βουλή, στο πλαίσιο της συζήτησης του κυβερνητικού νομοσχεδίου. Γιατί ξεπέρασε τα όρια μιας τυπικής θεσμικής ενημέρωσης στην προσπάθεια υπεράσπισης ακόμη μίας τσαλακωμένης συνθήκης. Ο λόγος που εκφωνήθηκε δεν περιορίστηκε στην τεχνική αποτύπωση επιχειρησιακών αναγκών, αλλά κινήθηκε στη σφαίρα της πολιτικής υποστήριξης του νομοσχεδίου, αποτυπώνοντας μια οπτική που απέχει αισθητά από την καθημερινή πραγματικότητα που βιώνουν χιλιάδες στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων.
Αντί για μια ψύχραιμη θεσμική τοποθέτηση, καταγράφηκε μια αμυντική επιχειρηματολογία, η οποία, σε κρίσιμα σημεία, δεν απάντησε επί της ουσίας στις τεκμηριωμένες ενστάσεις που τέθηκαν.
Η συζήτηση για τους βαθμούς και η ιστορική πραγματικότητα
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά ότι στο παρελθόν οι μισθολογικές αυξήσεις αποδίδονταν «αναγκαστικά» μέσω απονομής βαθμών, λόγω της σύνδεσης μισθού και βαθμού. Η γενίκευση αυτή δεν ανταποκρίνεται στην εμπειρία όλων των κατηγοριών στελεχών.
Ειδικά για τους αποφοίτους ΑΣΣΥ, με την εφαρμογή του Ν. 3883/2010, όχι μόνο δεν υπήρξε καμία διευκόλυνση βαθμολογικής εξέλιξης, αλλά αντιθέτως, θεσπίστηκε ένα πλαίσιο που οδήγησε σε ουσιαστική επιβράδυνση της εξέλιξής τους, με αποτέλεσμα σε 35 έτη υπηρεσίας να καταλήγουν σε κατώτερο βαθμό σε σχέση με το παρελθόν. Η παράμετρος αυτή απουσίαζε πλήρως από την παρουσίαση.
Η καθημερινότητα στις μονάδες και οι συγκρίσεις
Αντίστοιχα προβληματική ήταν η αναφορά ότι οι αξιωματικοί προερχόμενοι από ΑΣΣΥ υπηρετούσαν υπό ευνοϊκότερες συνθήκες στις μονάδες σε σχέση με αποφοίτους ΑΣΕΙ ίδιου βαθμού. Όσοι έχουν υπηρετήσει σε επιχειρησιακές μονάδες γνωρίζουν ότι οι νεότεροι ιεραρχικά αξιωματικοί, ειδικά οι απόφοιτοι ΑΣΣΥ, αναλαμβάνουν δυσανάλογο φόρτο υπηρεσιών, αγημάτων και διοικητικών καθηκόντων.
Στην Πολεμική Αεροπορία, μάλιστα, είναι γνωστό ότι οι ιπτάμενοι, απαλλάσσονται από οποιαδήποτε εργασία μη επιχειρησιακών καθηκόντων. Η συχνή επίκληση διεθνών προτύπων, τα οποία αρέσκεται να επικαλείται ο κ.Δένδιας και ο ΑΓΕΕΘΑ, θα όφειλε να συνοδεύεται από πλήρη αποτύπωση αυτών, καθώς σε ένοπλες δυνάμεις όπως των ΗΠΑ οι ιπτάμενοι εκτελούν έλεγχο FOD σε πίστες και καταστρώματα αεροπλανοφόρων δίπλα στο σύνολο του προσωπικού. Δεν συζητείται η “κάθοδος” ιπταμένων στις πίστες αλλά στηλιτεύεται η επιλεκτική ανωτέρω επίκληση.
Μισθολογικές συγκρίσεις και ουσιαστικά δεδομένα
Στο μισθολογικό σκέλος, παρουσιάστηκε ως «στρέβλωση» το γεγονός ότι αξιωματικός προερχόμενος από ΑΣΣΥ μπορεί να λαμβάνει υψηλότερες αποδοχές από ομοιόβαθμο απόφοιτο ΑΣΕΙ. Η σύγκριση αυτή, αποκομμένη από τον χρόνο υπηρεσίας, την εμπειρία και τις ευθύνες, δεν αποδίδει την πλήρη εικόνα.
Ένας ανθυπολοχαγός απόφοιτος ΑΣΣΥ έχει συνήθως δεκαπέντε και πλέον έτη υπηρεσίας περισσότερα από τον νέο ανθυπολοχαγό απόφοιτο ΑΣΕΙ, πολυετή εμπειρία και αυξημένες οικογενειακές υποχρεώσεις. Η αποτίμηση των αποδοχών χωρίς αυτές τις παραμέτρους δημιουργεί εσφαλμένες εντυπώσεις.
Κατά αντιστοιχία με το ενιαίο μισθολόγιο ένας υπάλληλος ΤΕ με δύο εξαρτώμενα τέκνα και 19 έτη υπηρεσίας αμείβεται με σχεδόν 200 Euro περισσότερα από τον υπάλληλο ΠΕ με 4 χρόνια υπηρεσίας.
Τεχνητές αντιπαραθέσεις και ευθύνες ηγεσίας
Αξίζει να επισημανθεί ότι οι απόφοιτοι ΑΣΣΥ και ΑΣΕΙ δεν αντιλαμβάνονται ο ένας τον άλλον ως ανταγωνιστές. Η εικόνα εσωτερικής αντιπαράθεσης προκύπτει κυρίως από τον τρόπο που διαχρονικά σχεδιάστηκαν και εφαρμόστηκαν πολιτικές προσωπικού, μεταφέροντας την ευθύνη προς τα κάτω αντί να αναζητούνται λύσεις σε επίπεδο στρατηγικού σχεδιασμού.
Ακαδημαϊκή αναβάθμιση και άνιση μεταχείριση
Το νομοσχέδιο προβάλλεται ως ακαδημαϊκή αναβάθμιση του αξιωματικού προσωπικού, ωστόσο την ίδια στιγμή τα πτυχία των σχολών υπαξιωματικών δεν αναγνωρίζονται ως ισότιμα με ΑΕΙ. Η αντίφαση αυτή οδηγεί στην ουσιαστική θεσμοθέτηση στελεχών δύο κατηγοριών, χωρίς σαφή και αντικειμενική αιτιολόγηση.
Βάσεις εισαγωγής και πραγματικά στοιχεία
Επιπλέον, το επιχείρημα περί βάσεων εισαγωγής και «ευκολότερης σταδιοδρομίας» δεν επιβεβαιώνεται από τα πραγματικά δεδομένα όλων των Κλάδων. Στην Πολεμική Αεροπορία, σχολές όπως η ΣΤΥΑ/ΣΜΥΑ εμφανίζουν διαχρονικά υψηλότερες βάσεις από το Τμήμα Ιπταμένων της Σχολής Ικάρων, ενώ οι απόφοιτοι ΑΣΣΥ καλύπτουν συστηματικά θέσεις αυξημένης ευθύνης, συχνά πέραν των προβλεπομένων οργανικών θέσεων και λαμβάνουν περισσότερες μεταθέσεις από τους ιπταμένους.
Οικονομικές διαβεβαιώσεις χωρίς θεσμική κατοχύρωση
Σε ό,τι αφορά το οικονομικό σκέλος, οι διαβεβαιώσεις περί αυξημένων εφάπαξ και συντάξεων δεν αποτυπώνονται ρητά στο κείμενο του νομοσχεδίου. Η επίκληση μελλοντικών ρυθμίσεων χωρίς σαφές νομικό πλαίσιο δημιουργεί εύλογη ανασφάλεια στα στελέχη, τα οποία καλούνται να σχεδιάσουν τη ζωή τους με βάση συγκεκριμένα και όχι υποθετικά δεδομένα.
Αξιολόγηση και ζήτημα λογοδοσίας
Η αναφορά σε σύστημα αξιολόγησης χωρίς σαφή, αντικειμενικά και θεσμοθετημένα κριτήρια γεννά ανησυχίες για την αξιοπιστία και τη διαφάνειά του. Η εμπειρία δείχνει ότι τέτοια συστήματα δυσκολεύονται να παράγουν πραγματική αξιοκρατία.
Άλλωστε οι απόφοιτοι ΑΣΣΥ ουδέποτε εναντιώθηκαν στην θεσμοθέτηση περισσότερων και αδιάβλητων κριτηρίων αξιολόγησης αλλά στην προκειμένη περίπτωση έρχονται αντιμέτωποι με την εκ προοιμίου στέρηση εξέλιξης.
Στο πλαίσιο αυτό, δεν μπορεί να αγνοηθεί ότι κατά το παρελθόν υπήρξαν επιχειρησιακές αποστολές με βαρύ ανθρώπινο κόστος, για τις οποίες η δημόσια συζήτηση περί διοικητικής ευθύνης και απολογισμού παραμένει περιορισμένη. Η ανάληψη ανώτατων αξιωμάτων συνεπάγεται όχι μόνο κύρος αλλά και υποχρέωση διαφάνειας και λογοδοσίας.
Chamberlain ή Daladier;
Για όσους δεν είναι λάτρεις της ιστορίας υπενθυμίζεται ότι την Συμφωνία του Μονάχου συνυπέγραψε ο Γάλλος πρωθυπουργός Edouard Daladier ο οποίος, όταν είδε τα πλήθη να ζητωκραυγάζουν κατά την επιστροφή του στο Παρίσι, μονολόγησε σε μία στιγμή απόλυτης ειλικρίνειας «Οι ανόητοι, αν ήξεραν τι επευφημούν»…
Ίσως η πιο ειλικρινής αποστροφή της ομιλίας του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ ήταν η φράση:
«…σε αυτό που παρουσιάζεται ως νομοσχέδιο…».
Γιατί, τελικά, το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι η παρουσίαση, αλλά η ουσία και οι συνέπειες των επιλογών.
PterAx